Teknolojinin hızla ilerlemesi, insanlığın en kadim meselelerinden biri olan ölüm ve yas sürecine yeni bir boyut kazandırıyor. Günümüzde teknoloji şirketleri; hayatını kaybeden kişilerin geride bıraktığı sosyal medya paylaşımları, e-postalar, ses kayıtları ve fotoğraflar gibi dijital ayak izlerini kullanarak yapay zeka destekli dijital kopyalar oluşturuyor. Yas süreciyle yapay zeka teknolojisini birleştiren bu yeni uygulamalar, geride kalanların kaybettikleri yakınlarıyla sanal ortamda da olsa yeniden iletişim kurabilmesine imkan tanıyor.
GELİŞMİŞ MODELLER HAYATTA HİÇ KURULMAMIŞ CÜMLELERİ ÜRETEBİLİYOR
ABD’deki Colorado Boulder Üniversitesinde bilgi bilimi üzerine çalışmalar yürüten araştırmacılar, yapay zekanın yas sürecindeki rolünü ve bu dijital simülasyonların işleyişini mercek altına aldı. Gelişen büyük dil modelleri sayesinde, artık ölen bir kişinin tarzında konuşabilen, yazabilen ve hatta görüntülü tepki verebilen yapay zeka sohbet robotları üretilebiliyor. Bu alanda hizmet veren girişimler, kullanıcıların kayıplarını sadece zihinlerinde hayal etmek yerine, onların sesini yeniden duyup yüzlerini görebileceği avatarlar tasarlıyor.
Araştırmacılar, bu alanda temelde iki farklı yapay zeka modelinin bulunduğunu belirtiyor:
Basit Sistemler: Ölen kişinin hayattayken kaydettiği ifadeleri ve anıları birebir oynatan modeller.
Gelişmiş Dijital Kopyalar: Kişinin konuşma tarzını, ses tonunu ve kelime tercihlerini taklit eden sistemler. Bu modeller, ölen kişinin hayattayken hiç kurmadığı cümleleri bile onun üslubuyla kurabiliyor ve sorulan yeni sorulara onun gibi cevaplar üretebiliyor.
Hatta günümüzde ücretsiz bir yapay zeka hesabı üzerinden bile temel düzeyde yönlendirmeler yapılarak, geçmişte kaybedilen bir aile büyüğünün tarzında sohbet edebilen basit modeller oluşturulabiliyor.
TEKNOLOJİYE KARŞI HASSAS DENGELER: EN UFAK HATA BÜYÜYÜ BOZUYOR
Yapılan araştırmalar, insanların bu yapay zeka modelleriyle üçüncü bir şahıs aracılığıyla konuşuyormuş gibi değil, doğrudan kaybettikleri kişinin kendisiyle iletişim kuruyormuş gibi birinci şahıs üzerinden konuşmayı tercih ettiğini gösteriyor. Ancak bu hassas süreçte teknolojinin yapacağı en ufak bir hata tüm psikolojik bağı koparabiliyor. Örneğin, yapay zeka robotunun, ölen kişinin hayattayken hiç kullanmadığı bir hitap şeklini veya yabancı bir kelimeyi tercih etmesi, kullanıcıların etkileşimi anında sonlandırmasına neden oluyor.
Diğer taraftan uzmanlar, bu sistemlerin insanları yanıltma amacı güden sahte içeriklerden (deepfake) farklı bir kulvarda yer aldığını vurguluyor. Buradaki temel amacın birilerini aldatmak değil, geride kalanların acısını hafifletmek ve teknoloji aracılığıyla bir teselli bulmalarını sağlamak olduğu ifade ediliyor.
KAYNAK: CBS News
